بازتاب گسترده مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در مسقط؛ «آغاز مثبت» با وجود بی‌اعتمادی

پایان نخستین دور مذاکرات غیرمستقیم ایران و ایالات متحده در مسقط، بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های عربی داشته است؛ بازتابی که در آن، از یک‌سو بر «مثبت بودن فضای گفت‌وگوها» و «بازگشت دیپلماسی» تأکید شده و از سوی دیگر، عمق بی‌اعتمادی میان تهران و واشنگتن، شکنندگی مسیر مذاکرات و تردید نسبت به رسیدن به توافق نهایی، به‌عنوان محورهای اصلی تحلیل‌ها برجسته شده است.

به گزارش روز جمعه ایرنا، رسانه‌های عربی، مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا به میزبانی عمان را رویدادی مهم در معادلات منطقه‌ای توصیف کرده‌اند؛ رویدادی که پس از ماه‌ها تنش، تهدید نظامی و انسداد کامل مسیر گفت‌وگو، بار دیگر امکان مدیریت بحران از طریق دیپلماسی را مطرح کرده است.

در همین راستا، شبکه الجزیره قطر، در پوشش گسترده این مذاکرات، بر این نکته تأکید کرد که گفت‌وگوهای مسقط اگرچه به توافق مشخصی منجر نشده، اما دو طرف را بر سر «ادامه مسیر مذاکرات» به تفاهم رسانده است؛ امری که در شرایط کنونی، خود به‌عنوان یک دستاورد سیاسی تلقی می‌شود.

الجزیره با استناد به سخنان عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران نوشت که فضای مذاکرات «خوب» بوده، اما هم‌زمان با «انعدام اعتماد» همراه است؛ تعبیری که به باور تحلیلگران این شبکه، نشان‌دهنده واقع‌گرایی طرف ایرانی و در عین حال هشدار نسبت به دشواری مراحل بعدی است.

الجزیره در تحلیل‌های خود تصریح کرد که مذاکرات مسقط بیش از آنکه وارد جزئیات فنی شود، نقش «بازسازی کانال ارتباطی» و «تعریف چارچوب اولیه گفت‌وگو» را ایفا کرده و هنوز فاصله زیادی تا مذاکرات مستقیم و توافق نهایی وجود دارد.

شبکه المیادین لبنان، مذاکرات مسقط را از زاویه امنیت منطقه‌ای و خطر جنگ تحلیل کرد و نوشت که صرف برگزاری این گفت‌وگوها، حتی در سطح غیرمستقیم، به معنای دور شدن موقت سایه درگیری نظامی از منطقه است.

المیادین با تأکید بر اینکه مذاکرات تنها بر پرونده هسته‌ای متمرکز بوده، این امر را یک پیروزی نسبی برای تهران ارزیابی کرد و افزود که محدود ماندن دستورکار، مانع از پیچیده‌تر شدن مذاکرات در این مرحله حساس شده است.

به باور تحلیلگران این شبکه، گفت‌وگوهای مسقط را باید «مرحله اعتمادسازی اولیه» دانست، نه مرحله معامله یا بده‌بستان سیاسی.

رسانه‌های نزدیک به محور مقاومت، از جمله المنار و العهد لبنان، نیز بر همین رویکرد تأکید کردند و نوشتند که مذاکرات مسقط در شرایطی برگزار شد که منطقه در وضعیت فوق‌العاده حساسی قرار دارد.

این رسانه‌ها تصریح کردند که پیام اصلی این مذاکرات، نه دستیابی فوری به توافق، بلکه تثبیت این واقعیت است که هیچ‌یک از طرفین در شرایط فعلی، خواهان رفتن به‌سوی جنگ نیست.

از نگاه این رسانه‌ها، توافق بر سر ادامه مذاکرات، نشانه‌ای از پذیرش متقابل ضرورت دیپلماسی، ولو با بی‌اعتمادی عمیق، است.

روزنامه العربی الجدید، با نگاهی تحلیلی‌تر، مذاکرات مسقط را «بازگشت محتاطانه دیپلماسی پس از یک دوره پرتنش» توصیف کرد.

این روزنامه نوشت که بی‌اعتمادی میان ایران و آمریکا، نتیجه مستقیم تجربه‌های پیشین، از جمله خروج واشنگتن از توافق هسته‌ای و تحولات نظامی ماه‌های گذشته است و به همین دلیل، انتظار دستیابی سریع به توافق، واقع‌بینانه نیست.

العربی الجدید تأکید کرد که توافق بر سر ادامه مذاکرات، بیش از آنکه نشانه نزدیکی مواضع باشد، بیانگر تمایل دو طرف به مدیریت اختلافات و جلوگیری از انفجار بحران است.

در همین حال، برخی رسانه‌های عربی به نقش فعال و محوری عمان پرداختند و این کشور را «میانجی قابل اعتماد» میان تهران و واشنگتن توصیف کردند.

شبکه العهد عراق و خبرگزاری‌های شفق‌نیوز و بغداد الیوم در پوشش خود از مذاکرات مسقط، این گفت‌وگوها را رخدادی تعیین‌کننده در فضای پرتنش منطقه ارزیابی کرده‌اند. به نوشته این رسانه‌ها، برگزاری مذاکرات غیرمستقیم میان واشنگتن و تهران در عمان، در شرایطی صورت گرفت که نگرانی‌ها درباره گسترش بحران و کشیده شدن منطقه به یک جنگ فراگیر، به‌طور بی‌سابقه‌ای افزایش یافته بود.

این رسانه‌ها تأکید کرده‌اند که مذاکرات مسقط نه از موضع عادی‌سازی روابط، بلکه در چارچوب «مدیریت بحران» آغاز شده است؛ به‌گونه‌ای که هدف اصلی آن، مهار تنش و جلوگیری از انفجار اوضاع بوده، نه دستیابی فوری به توافقی جامع.
از نگاه شفق‌نیوز، همین نکته باعث شده که مذاکرات، بیش از آنکه صحنه امتیازدهی متقابل باشد، به عرصه سنجش خطوط قرمز و ارزیابی نیت‌های طرفین تبدیل شود.

بر اساس این گزارش‌ها، مذاکرات در مسقط شامل دو دور فشرده میان هیأت آمریکایی به ریاست استیو ویتکاف و هیأت ایرانی به ریاست عباس عراقچی بوده و با وجود نبود دستاورد ملموس فوری، نشانه‌هایی از تفاهم برای ادامه گفت‌وگوها در روزها یا هفته‌های آینده به‌همراه داشته است.

رسانه‌های عراقی نوشته‌اند که این توافق بر سر تداوم مذاکرات، خود نشان‌دهنده تمایل دو طرف به حفظ کانال دیپلماسی و پرهیز از گزینه نظامی است.

در تحلیل این رسانه‌ها، سخنان وزیر خارجه ایران پس از پایان مذاکرات، جایگاه ویژه‌ای دارد. عباس عراقچی با تأکید بر مثبت بودن فضای گفت‌وگوها، هم‌زمان به «نبود اعتماد» میان دو طرف اشاره کرده است؛ نکته‌ای که به باور العهد، بازتاب‌دهنده واقعیت بنیادین مذاکرات مسقط است.

از نگاه این رسانه، ایران و آمریکا وارد مسیری شده‌اند که بدون حل مسئله بی‌اعتمادی ساختاری، امکان پیشرفت سریع در آن وجود ندارد.

رسانه‌های عراقی همچنین به این پرسش محوری پرداخته‌اند که «برند بزرگ» این مذاکرات چه کسی است. به نوشته شفق‌نیوز، نه تهران و نه واشنگتن، در این مرحله نمی‌توانند خود را پیروز قطعی معرفی کنند. ایران توانسته بر محدود ماندن مذاکرات به پرونده هسته‌ای و ادامه گفت‌وگو بدون عقب‌نشینی علنی تأکید کند و آمریکا نیز موفق شده کانال مذاکره را، ولو به‌صورت غیرمستقیم، دوباره فعال کند. این وضعیت، از نگاه این رسانه‌ها، نوعی «توازن شکننده» ایجاد کرده است که هرگونه برهم خوردن آن می‌تواند روند مذاکرات را متوقف کند.

بغداد الیوم نیز در تحلیل خود نوشته است که مذاکرات مسقط بیش از آنکه معادله «چشم‌پوشی در برابر امتیازات» باشد، آزمونی برای سنجش ظرفیت دو طرف در عبور از مرحله بحران به مرحله گفت‌وگوی پایدار است. این رسانه تأکید کرده که ادامه مذاکرات، به تصمیم نهایی پایتخت‌ها و میزان آمادگی تهران و واشنگتن برای تبدیل گفت‌وگوهای اولیه به چارچوبی روشن‌تر بستگی دارد.

رسانه‌های عمانی از جمله روزنامه‌های الرایه و عمان با برجسته کردن اظهارات بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، نوشتند که مذاکرات مسقط «جدی و مفید» بوده و به شفاف‌سازی دیدگاه‌ها و تعیین حوزه‌های بالقوه پیشرفت کمک کرده است.

به نوشته این رسانه‌ها، مسقط تلاش دارد نتایج این دور از گفت‌وگوها به‌دقت در پایتخت‌های دو طرف بررسی شود تا زمینه برای ازسرگیری مذاکرات در زمان مناسب فراهم آید.

در مجموع، بازتاب مذاکرات مسقط در رسانه‌های عربی نشان می‌دهد که این گفت‌وگوها به‌عنوان یک «نقطه شروع محتاطانه» ارزیابی می‌شود؛ نقطه‌ای که امید به کاهش تنش و مهار بحران را زنده کرده، اما همچنان در چارچوب تردید، بی‌اعتمادی و اختلافات عمیق ساختاری میان ایران و آمریکا قرار دارد.

رسانه‌های عربی تأکید دارند که آینده این مسیر، به توان دو طرف در عبور از مرحله اعتمادسازی و ترجمه گفت‌وگوهای سیاسی به تعهدات عملی بستگی خواهد داشت.

برچسب ها : مذاکره با آمریکا ایالات متحده آمریکا انرژی هسته ای عمان