محاصره تنگه هرمز؛ تقلای آشکار واشنگتن برای هضم شکست در اسلام‌آباد

تحلیلگران و کارشناسان موسسه کوئینسی بر این باورند که واشنگتن به وضوح در تلاش است تا شکستش در مذاکرات اسلام‌آباد را هضم کند و با آن کنار بیاید و در این راستا، محاصره تنگه هرمز به مثابه شلیک به پای خود و متحدانش است.

به گزارش سیاست خارجی ایرنا، «ریسپانسیبل استیت‌کرافت» در این گزارش آورده است: دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا پس از آنکه جی‌دی‌ ونس، معاونش در پایان مذاکرات طولانی روز شنبه با ایران که یک بیش از ۲۰ ساعت به طول انجامید، دست خالی پاکستان را ترک کرد، دیروز در شبکه اجتماعی خود موسوم به «تروث سوشال» از کوره در رفت و مدعی شد که حالا نیروی دریایی ایالات متحده تنگه هرمز را مسدود خواهد کرد؛ «عبارتی» که احتمالا بازارهای جهانی را در آغاز هفته جدید(میلادی) به هرج و مرج خطرناکی وارد خواهد کرد.

ترامپ با اشاره به دریافت جزئیات از سوی ونس درباره روند مذاکرات، در تروث سوشال مدعی شد: «پس ماجرا اینطور پیش رفت؛ جلسه خوب برگزار شد، بیشتر مسائل مورد توافق قرار گرفت، اما تنها مسئله‌ای که واقعا اهمیت داشت، یعنی "هسته‌ای"، حل نشد. از همین رو، نیروی دریایی ایالات متحده، که بهترین در جهان است، از این لحظه به بعد فرآیند محاصره همه کشتی‌هایی که تلاش کنند به تنگه هرمز وارد یا از آن خارج شود را آغاز خواهد کرد.»

کارشناسان در واکنش به این ادعا، تاکید کرده‌اند که این اقدام می‌تواند بسیار غیرسازنده و حتی مخرب باشد. به گفته سارانگ شیدور، مدیر برنامه جنوب جهانی موسسه کوئینسی، «این یک گام دیگر به سوی دنیایی است که در آن قدرت، حق ایجاد می‌کند. قانون‌شکنی روی قانون‌شکنی انباشته می‌شود. حمله به ایران که آغازگر این جنگ بود، با تصرف تنگه هرمز توسط تهران پیچیده‌تر شد. محاصره تنگه هرمز توسط واشنگتن نیز سطح ریسک را بالا برده و بازی را وارد مرحله دشوارتری کرده است.»

براساس گزارش‌ها، کشتی‌هایی که بعد از حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به تنگه هرمز اجازه عبور داشته‌اند، شامل کشتی‌هایی از چین، روسیه، هند، پاکستان، عراق، بنگلادش، تایلند، فیلیپین و مالزی می‌شوند. هنوز مشخص نیست که این کشتی‌ها چه نوع عوارضی پرداخت می‌کنند، اما مجلس ایران هفته گذشته طرحی را ارائه کرده است که مطابق آن قصد دارد تا یک سازوکار گمرکی بر اساس ریال این کشور برای این کشتی‌ها وضع کند.

ایران از ۲۸ فوریه(نهم اسفند) به شرکا و متحدان آمریکا و اسرائیل اجازه عبور نداده است؛ اما حالا واشنگتن هم می‌خواهد تنگه هرمز را به روی متحدان بزرگ خود ببندد. فیلیپین متحد پیمانی است و ۹۸ درصد از منابع انرژی خود را از طریق این تنگه تامین می‌کند. همچنین گزارش‌ها حاکی از آن است که یک کشتی ژاپنی حامل گاز طبیعی مایع، دو هفته پیش از این تنگه عبور کرده است. پاکستان میزبان مذاکرات است. کاتریک سانکاران، پژوهشگر ارشد ژئواکونومی در موسسه کوئینسی می‌گوید که «مقدار کمی از نفت و گاز مایع به طور خاص از این تنگه عبور می‌کرد که حالا (با تصمیم آمریکا) این مقدار مسدود می‌شود.»

چین بخش عمده‌ای از صادرات نفت ایران، معادل تقریبا ۹۰ درصد، را تشکیل می‌دهد. گفته می‌شود که برخی کشتی‌های چینی نیز همزمان با کنترل ایران بر تنگه هرمز، از این آبراهه عبور کرده‌اند. با این حساب، اگر حالا جلوی این تردد، از جمله حمل‌ونقل کشتی‌های مرتبط با چین، گرفته شود، احتمالا بر سفر ترامپ به پکن در ماه مه تاثیر ناخوشایندی خواهد گذاشت.

به گفته شیدور، «رقابت پرخطر و شرورانه ایالات متحده و اسرائیل با ایران که ریشه جنگ کنونی به شمار می‌رود، رفته رفته در حال تبدیل شدن به یک درگیری نیابتی میان آمریکا و چین است. این موضوع به چین برای تقویت و کمک بیشتر به ایران از لحاظ امنیتی، انگیزه ناخواسته‌ای می‌دهد که به سود واشنگتن نیست.»

از زمانی که ایران تنگه هرمز را مسدود کرده است، بازارهای جهانی به شدت سقوط کرده‌اند، چرا که در شرایط عادی، علاوه بر واردات عمده کود و اجزای صنعتی در زنجیره‌های تامین جهانی، یک-پنجم محموله‌های نفت و گاز مایع از این مسیر عبور می‌کند. قیمت گاز در ایالات متحده هم‌اکنون دست کم یک دلار افزایش یافته است و کشاورزان آمریکایی همین حالا هم نگران وضعیت فصل کاشت هستند.

سانکاران دراین‌باره می‌گوید که «اعمال محاصره کامل، نه تنها بر عرضه نفت، بلکه بر عرضه کود، گوگرد، هلیوم و سایر محصولات کلیدی تاثیر زیادی خواهد گذاشت. عدم قطعیت از روند جنگ و دیپلماسی به احتمال زیاد شرایط را وخیم‌تر خواهد کرد.»

کارشناسان بر این باورند که حتی قطعاتی که ایالات متحده برای سامانه‌های تسلیحاتی خود به آنها نیاز دارد، در این محاصره دریایی گرفتار خواهند شد. به عبارت دیگر، این بحران بین‌المللی پیش از این وجود داشته است، اما آنچه ترامپ از آن صحبت می‌کند، آن را بیش از پیش تشدید خواهد کرد. "

شیدور اضافه کرد: عمده بار سنگین این محاصره از حیث بحران در تامین انرژی و سایر کالاهای اقتصادی کلیدی، بر دوش آسیا خواهد افتاد. اما همه، از جمله ایالات متحده، درد اقتصادی بیشتری را متحمل خواهند شد. در این رقابت منتهی به قهقرا، هیچکس برنده برنده شد.

به گفته ترتیا پارسی، معاون اجرایی موسسه کوئینسی، «اگر این محاصره پیش برود (که هنوز تضمینی برای آن وجود ندارد)، می‌تواند حوثی‌ها(انصارالله یمن) را نیز برای آغاز حملات خود علیه کشتی‌ها در دریای سرخ تحریک کند و در نتیجه، ۱۲ درصد دیگر از جریان نفت جهانی از بازار خارج خواهد شد. در صورت چنین تحولی، قیمت نفت به حدود ۲۰۰ دلار برای هر بشکه خواهد رسید.»

پارسی در حساب کاربری خود در شبکه «ایکس» نوشت: جای تعجب نخواهد داشت اگر (ترامپ) به زودی (شاید قبل از باز شدن بازارها) از این تهدیدها عقب‌نشینی کند و دور جدیدی(مذاکرات) اعلام شود. با این حال، در صورتی که مسئله هسته‌ای واقعا در قلب این موضوع قرار داشته باشد، نباید منتظر یک پیشرفت بزرگ باشید.

به گفته وی، در حالی که ایران حتی پیش از فروپاشی مذاکرات فوریه، سلاح‌های هسته‌ای را قویا محکوم کرده بود، اما تهران همچنان بر توانایی و حق خود برای غنی‌سازی و نگهداری اورانیوم برای برنامه انرژی هسته‌ای(صلح‌آمیزش) خود پافشاری می‌کند.

پارسی در پایان اضافه کرد: با این حال، تصور نمی‌کنم که این لزوما به بازگشت به جنگ منجر شود. سناریوی محتمل‌تر این است که یک وضعیت جدید بدون مذاکره به وجود آید که در آن تهران کنترل تنگه را حفظ کند، اما هیچ معافیت تحریم‌ها دریافت نکند، در حالی که ایالات متحده از جنگ خارج شود. و پرسش این باشد که «آیا اسرائیل جنگ را به تنهایی ادامه خواهد داد؟»

برچسب ها : روسیه پاکستان جنبش انصارالله چین